Tag Archives for " religie "

Shinto schrijn deel 2-Coverfoto

‘Kami-sama, notice me’: het bezoek aan een Shinto-heiligdom (deel 2)

‘Kami-sama, notice me’: het bezoek aan een Shinto-heiligdom (deel 2)

Dit is het vervolg op de eerste blog over het bezoek aan een Shinto-heiligdom. De eerste blog was een zeer korte introductie. Nu bespreek ik de etiquette (sanpai hōhō 参拝方法) dat hoort bij het bezoeken van een heiligdom. Ik houd het beknopt.

Sanpai hōhō 参拝方法

Als het je eerste bezoek is aan een Shinto-heiligdom, is het handig om alvast een aantal regeltjes te onthouden. Men verwacht natuurlijk niet dat je alles keurig naleeft, maar Japanners waarderen het als buitenlandse bezoekers enige kennis hebben van de Japanse tradities en gebruiken.

Het betreden van het heiligdom

Zodra je het heiligdom betreedt, is het eerste wat je ziet een torii 鳥居. Dit is een soort portaal. Hier eindigt de gewone wereld, waarna je de wereld van de kami 神 zult betreden. Doe dit met gepaste eerbied en begroet de godheid die zich hier huishoudt met een buiging. De kami verleent jou dan toestemming om zijn (of haar) heiligdom te betreden.

Temizu 手水Temizuya

Voordat je de binnenplaats betreedt, moet je je eerst “reinigen”. De gewone mensenwereld is onrein. Het betreden van het heiligdom in een onreine staat is uit den boze. Bij een chōzuya of temizuya 手水舎, een heiligwaterbron, kun je je ritueel reinigen. Dit gaat als volgt:

  • Vang met het steelbekertje het water op dat uit de leiding sijpelt (schep dus niet het water uit de opvangbak).
  • Was je linkerhand. Pak vervolgens over met je linkerhand.
  • Was je rechterhand. Pak vervolgens over met je rechterhand.
  • Doe wat water in je linkerhandpalm. Spoel hiermee je mond (de mond en alles ermee te maken heeft is onrein).
  • Houd het steelbekertje omhoog zodat het resterende water over de steel valt. Nu maak je de steel “schoon”.
  • Leg het steelbekertje terug.

De binnenplaatsVolgorde van reinigingsritueel

Bij het betreden van de binnenplaats is er weer een torii. Ook hier geldt: groeten. Je ziet nu de haiden 拝殿, de gebedshal. Direct hierachter bevindt zich de honden 本殿, de hoofdhal. De hoofdhal staat vaak in verbinding met de gebedshal, maar dit hoeft niet altijd het geval te zijn. Grote heiligdommen zoals bijvoorbeeld Izumo Taisha of Ise Jingū hebben een kleinere heiligdom binnen het heiligdom. Deze wordt omgeven door kleinere schrijnen en schuttingen, waardoor alleen het dak zichtbaar is. Naar verluid mogen gewone mensen de hoofdhal niet zien, omdat deze te heilig is. Wel kunnen bezoekers hun wens doen aan de godheid via een opening in de schutting. Dit venster kijkt uit op de hoofdhal. Een sluier moet ervoor zorgen dat mensen niet de hoofdhal in kijken. Alleen onder toezicht van de Shinto-priester mogen mensen de hoofdhal bezichtigen. Dit gebeurt op afspraak, en met de benodigde rituelen. Het binnenste heiligdom van Ise Jingū (naikū 内宮) mag alleen door de keizer en zijn familieleden worden betreden.

Het maken van een wens

Het doen van een wens aan de godheid gebeurt als volgt:

  • Gooi wat kleingeld (5 of 10 yen is genoeg) in de saisenbako 賽銭箱, een soort aalmoezenbak.
  • Breng twee keer een groet (buigen).
  • Klap vervolgens twee keer met je handen en houd deze bij elkaar (gasshō 合掌). Maak in stilte je wens. (Bij Izumo Taisha klap je vier keer. De godheid hier gaat over de liefde en het huwelijk. Twee keer klap je voor jezelf, en twee keer voor je (gewenste) partner, gevolgd door je wens).
  • Nadat je je wens hebt gemaakt buig je nog een keer.

‘Kami-sama, notice me’: het bezoek aan een Shinto-heiligdom (deel 1)

‘Kami-sama, notice me’: het bezoek aan een Shinto-heiligdom (deel 1)

Het shintoïsme (shintō 神道) is een inheemse religieuze stroming in Japan dat veel ouder is dan het boeddhisme of het confucianisme. Deze laatste twee zijn veel later uit India en China, via het Koreaanse schiereiland, naar Japan gekomen. Het wordt gezegd dat de stroming even oud is als het land zelf, maar dit is niet precies te achterhalen. Het shintoïsme draait om het geloof in natuurgoden. Het kent daarom meerdere goden. Het heeft veel weg van een georganiseerde religie, maar het is het niet: er is geen echte leer. Noch zijn er religieuze gemeenschappen of sekten. Er is ook bijna geen hiërarchie onder de goden (kami 神), en met uitzondering van een enkeling worden zij gelijkwaardig vereerd. Verering vindt plaats in een Shinto-schrijn (jinja 神社).

Jinja, taisha, jingū: what’s in a name?

Er zijn verschillende termen voor Shinto-heiligdommen. Er zijn drie algemene termen: jinja, taisha 大社 en jingū 神宮.


Jinja
is de algemene term voor een Shinto-heiligdom. Het woord wordt gebruikt als achtervoegsel achter de naam van de godheid die er wordt vereerd. Bijvoorbeeld Aso Jinja 阿蘇神社 in de prefectuur Kumamoto. Hier wordt de godheid Aso-no-Ōkami 阿蘇大神, die zich in de vulkaan Aso 阿蘇山 manifesteert, vereerd.

 

Taisha 大社 betekent letterlijk ‘grote schrijn’, en het is een relatief nieuwe term. Het is vaak groter qua oppervlakte, maar het is niet veel belangrijker. Vaak wordt het woord geplaatst achter de plaats waar de schrijn zich bevindt, bijvoorbeeld Izumo Taisha 出雲大社 in Izumo in de prefectuur Shimane, of Fushimi-Inari Taisha 伏見稲荷大社 in Inari, in de wijk Fushimi van de stad Kioto.

 

 

Jingū 神宮 zijn verbonden met het keizerlijk huis. De belangrijkste ervan is Ise Jingū 伊勢神宮. Dit complex ligt in Ise, in de prefectuur Mie. Andere bekende jingū zijn Heian Jingū 平安神宮 in Kioto en Meiji Jingū in Tokio. Ise Jingū is het belangrijkste heiligdom binnen het shintoïsme. Dit is waar de zonnegodin Amaterasu (Amaterasu-ōmikami 天照大神) zich naar verluid manifesteert. Zij wordt volgens de kronieken beschreven als de goddelijke voorouder van de Japanse keizerlijke familie. De Shinto-geestelijken die de riten verzorgen in de jingū behoren tot de Japanse keizerlijke familie.

Shintoïsme en het Japanse keizerrijk

Ise Jingū zou volgens de overlevering een spiegel van Amaterasu herbergen. Zij zou drie regalia (“heilige edele schatten”) hebben meegegeven aan haar achterkleinzoon Jinmu 神武. Deze zijn de spiegel, een zwaard en een (kroon)juweel. Jinmu zou deze hebben gebruikt om zijn legitimiteit op te eisen als rechtmatige heerser van het Japanse eiland, nadat hij uit de hemel was neergedaald. In de kronieken wordt hij beschreven als de stichter van het Japanse keizershuis.

**blogger’s note** Ik zal niet ingaan op de Japanse scheppingsmythen en de legende rondom Jinmu. Het is veel te lang en te uitgebreid om de blog hieraan te wijden. Daarnaast is het shintoïsme besmet met allerlei controverses, omdat het door hele foute Japanse politici en politieke bewegingen wordt gebruikt als een inspiratiebron voor nationalistische en racistische propaganda. Ik hoop op termijn voldoende tijd en ruimte te vinden om een degelijk en neutraal inzicht te bieden over het shintoïsme en de scheppingsmythen. Voorlopig laat ik het hier even bij. Mocht je toch interesse hebben: Boeddha’s en kami van Dr. Hendrik van der Veere (docent aan Universiteit Leiden) is een helder geschreven introductie tot de Japanse religieuze tradities.

Volgende keer: je eerste bezoek aan een Shinto-heiligdom?

In deel twee zal ik schrijven over de etiquette bij een bezoek aan een shinto-heiligdom. Tot dan!