Kotatsu TV
Shares

Category Archives for Overige

Camera Japan Festival 2017 in Rotterdam

Shares

Afgelopen week vond in het Lantaren Venster in Rotterdam het eerste deel van Camera Japan Festival 2017 plaats. Het is een filmfestival dat volledig in het teken staat van de Japanse cinema, en met name hedendaagse films. Dit jaar draait het evenement rond het thema ‘Kyushu’, het in het zuidwesten gelegen grote eiland van Japan. Een aantal films die op het programma staan werden daar opgenomen.

Camera Japan vertoont uitsluitend films die hun Nederlands debuut maken, hoewel enkele daarvan ook hier hun Europese debuut maken. Eén van deze films is ‘Noise’ (2016) van MATSUMOTO Yusaku, welke ik later zal behandelen. In deze blog zal ik schrijven hoe ik het afgelopen weekend heb ervaren tijdens Camera Japan.

Host

Ik heb het afgelopen weekend als Host gewerkt voor Camera Japan Festival in Rotterdam. Het houdt in dat ik verantwoordelijk ben voor het ontvangen en vergezellen van belangrijke gasten die naar het evenement komen. Deze zijn onder meer de mensen die de films komen presenteren – regisseurs, producenten en acteurs, maar ook mensen die in de film- of televisie-industrie werken en die Japan als werkgebied hebben. Ik heb dit weekend de kans gehad om een delegatie van de film Noise te mogen hosten, alsmede documentairemaker Ian Thomas Ash uit de Verenigde Staten.

‘Noise’

Noise is een film uit 2016, en het is de eerste grote film van MATSUMOTO Yusaku (geb. 1992). Het is een biografische dramafilm, zoals de regisseur dit zelf noemt, dat in verband staat met de Akihabara-moordaanslag van 2008. Hierbij reed een verwarde man op klaarlichte dag met een vrachtauto in op het publiek, waarna hij vervolgens willekeurig mensen begon neer te steken. Zeven mensen vonden de dood, en tien anderen raakten gewond.

De regisseur werd voor deze film geïnspireerd door de zelfmoord van een jeugdvriend. Deze zelfmoord wordt in verband gebracht met de moordaanslag in Akihabara. De film volgt een aantal personen die allemaal “slachtoffers” zijn, en die voor moeilijke levenskeuzes staan – keuzes die hun levens voorgoed kunnen veranderen. Het is een intense en grimmige film die de kijker confronteert met de idem grimmige werkelijkheid van de moderne samenleving. Er is hoop, maar deze wordt gedurende de hele film onderdrukt.

Ik zal niet verklappen waar de film naar toe gaat. Het is aan de kijker om de film te interpreteren.

Noise’ bij Camera Japan

Voor regisseur MATSUMOTO Yūsaku en J-idol/actrice ANJŌ Urara is Camera Japan hun eerste stap in de internationale filmwereld, en tevens hun eerste reis naar het buitenland. Voor cameraman en acteur KISHI Kentarō is het minder spannend, maar nog steeds een eer om twee films te mogen promoten. Hij speelt namelijk ook in de film The Sower (2016), die ook op het programma stond.

De première van Noise werd goed bezocht: het trok bijna een volle zaal. Samen met nog een andere host hadden wij intensief geflyerd, in de hoop om genoeg mensen te lokken naar de première. Onze inspanning had uiteindelijk geen windeieren gelegd. Na de vertoning volgde een Q&A, waarbij kijkers vragen konden stellen aan de crew met betrekking tot de film. Na afloop volgde een informeel partijtje in het café en restaurant van het Lantaren Venster.

Deel 2: Amsterdam

In mijn volgende blog zal ik schrijven over mijn ervaringen bij Camera Japan in Amsterdam. Ik zal alleen als filmkijker gaan, en ik kijk ernaar uit om de film Close-Knit (2017) te mogen zien. Het is een belangrijke film dat in het teken staat van LGBTQ awareness in Japan. Hoewel er langzaam aan meer aandacht is voor de seksuele minderheden in Japan, bestaan er nog steeds (negatieve) vooroordelen met betrekking tot deze groep.

Tot dan!

gunpla post-cover

Een introductie over Gunpla en de verschillende soorten grades

Shares

Een introductie over Gunpla en de verschillende soorten grades

Een van mijn velen hobbies is het bouwen van Gunpla! Omdat ik veel mensen tegen ben gekomen die het wel willen proberen, maar weinig ervan af weten, leek het mij een goed idee om daar een introductie van te maken.

De eerste Gundam anime verscheen in 1979. Gundam is een franchise serie met mecha robots in een science fiction setting. De serie was zo succesvol, dat Bandai bouwpakketten van de mobile suits besloten te maken. Dit kunnen mecha robots of voertuigen uit de series zijn.

Onder de bouwkits vallen verschillende soorten “grades”. Dit om de moeilijkheidsgraad aan te geven en de schaal. Dit zijn ze niet allemaal, maar wel het meest gebruikelijke:

High Grade (HG) – Schaal 1/44gunpla-2

Zeer beginnersvriendelijk, omdat het bouwpakket uit veel minder onderdelen bestaat. Deze HG kun je meestal binnen een uur afkrijgen. De model is makkelijk in pose te brengen, doordat het meer flexibiliteit heeft.

Master Grade (MG) – Schaal 1/100

Veel kleine onderdelen en dus al een stuk moeilijker. Het kan 3 tot 10 uur duren om deze Gundam helemaal af te maken. Het is niet altijd even gemakkelijk de Gundam in een goede pose te zetten zonder een display stand. Heeft vaak geen paint nodig, omdat er al veel details inzit. Met een set goede markers kom je al erg ver qua detailling.

gunpla-1Perfect Grade (PG) – Schaal 1/60

Wil je een beetje uitdaging? Dan raad ik de moeilijkste Grade van allemaal! Met een PG ben je langer dan 10uur zoet. De kit bestaat uit allemaal hele kleine stukjes (en veel!), dus dat is ook niet zo gek. Eigenlijk heeft deze kit al helemaal geen paint meer nodig, omdat alles in zijn geheel er al gedetailleerd uitziet.

en Real Grade (RG) – Schaal 1/144gunpla-3

Ook deze Gundam heeft geen paint nodig en heeft veel kleine stukjes. Deze kit heeft ongeveer 3-5 uurtjes nodig. De kit bevat veel stickers oftewel decals.

Persoonlijk doe ik aan Gunpla, omdat ik sowieso al fan ben van de Gundam series en omdat ik het creatieve proces leuk vindt. Ik houd van de complexiteit. Mijn allereerste Gundam was de Mobile Suit Gundam uit de serie Mobile Suit Gundam 00! Het is erg nostalgisch voor mij en ook de allereerste gundam serie die ik heb gezien. Al moet ik wel toegeven dat ik niet alleen dingen maak die ik ook ken. Sommige kits zien er gewoon heel cool uit en als je er plezier aan beleefd moet je het vooral doen! Misschien wordt je juist door je kit getriggered om een gundam serie te beginnen die je voorheen niet kent?
Aan welke Gundam zou jij als eerst mee aan de slag willen gaan?
Laat het ons weten in de comments!

Shinto schrijn deel 2-Coverfoto

‘Kami-sama, notice me’: het bezoek aan een Shinto-heiligdom (deel 2)

Shares

‘Kami-sama, notice me’: het bezoek aan een Shinto-heiligdom (deel 2)

Dit is het vervolg op de eerste blog over het bezoek aan een Shinto-heiligdom. De eerste blog was een zeer korte introductie. Nu bespreek ik de etiquette (sanpai hōhō 参拝方法) dat hoort bij het bezoeken van een heiligdom. Ik houd het beknopt.

Sanpai hōhō 参拝方法

Als het je eerste bezoek is aan een Shinto-heiligdom, is het handig om alvast een aantal regeltjes te onthouden. Men verwacht natuurlijk niet dat je alles keurig naleeft, maar Japanners waarderen het als buitenlandse bezoekers enige kennis hebben van de Japanse tradities en gebruiken.

Het betreden van het heiligdom

Zodra je het heiligdom betreedt, is het eerste wat je ziet een torii 鳥居. Dit is een soort portaal. Hier eindigt de gewone wereld, waarna je de wereld van de kami 神 zult betreden. Doe dit met gepaste eerbied en begroet de godheid die zich hier huishoudt met een buiging. De kami verleent jou dan toestemming om zijn (of haar) heiligdom te betreden.

Temizu 手水Temizuya

Voordat je de binnenplaats betreedt, moet je je eerst “reinigen”. De gewone mensenwereld is onrein. Het betreden van het heiligdom in een onreine staat is uit den boze. Bij een chōzuya of temizuya 手水舎, een heiligwaterbron, kun je je ritueel reinigen. Dit gaat als volgt:

  • Vang met het steelbekertje het water op dat uit de leiding sijpelt (schep dus niet het water uit de opvangbak).
  • Was je linkerhand. Pak vervolgens over met je linkerhand.
  • Was je rechterhand. Pak vervolgens over met je rechterhand.
  • Doe wat water in je linkerhandpalm. Spoel hiermee je mond (de mond en alles ermee te maken heeft is onrein).
  • Houd het steelbekertje omhoog zodat het resterende water over de steel valt. Nu maak je de steel “schoon”.
  • Leg het steelbekertje terug.

De binnenplaatsVolgorde van reinigingsritueel

Bij het betreden van de binnenplaats is er weer een torii. Ook hier geldt: groeten. Je ziet nu de haiden 拝殿, de gebedshal. Direct hierachter bevindt zich de honden 本殿, de hoofdhal. De hoofdhal staat vaak in verbinding met de gebedshal, maar dit hoeft niet altijd het geval te zijn. Grote heiligdommen zoals bijvoorbeeld Izumo Taisha of Ise Jingū hebben een kleinere heiligdom binnen het heiligdom. Deze wordt omgeven door kleinere schrijnen en schuttingen, waardoor alleen het dak zichtbaar is. Naar verluid mogen gewone mensen de hoofdhal niet zien, omdat deze te heilig is. Wel kunnen bezoekers hun wens doen aan de godheid via een opening in de schutting. Dit venster kijkt uit op de hoofdhal. Een sluier moet ervoor zorgen dat mensen niet de hoofdhal in kijken. Alleen onder toezicht van de Shinto-priester mogen mensen de hoofdhal bezichtigen. Dit gebeurt op afspraak, en met de benodigde rituelen. Het binnenste heiligdom van Ise Jingū (naikū 内宮) mag alleen door de keizer en zijn familieleden worden betreden.

Het maken van een wens

Het doen van een wens aan de godheid gebeurt als volgt:

  • Gooi wat kleingeld (5 of 10 yen is genoeg) in de saisenbako 賽銭箱, een soort aalmoezenbak.
  • Breng twee keer een groet (buigen).
  • Klap vervolgens twee keer met je handen en houd deze bij elkaar (gasshō 合掌). Maak in stilte je wens. (Bij Izumo Taisha klap je vier keer. De godheid hier gaat over de liefde en het huwelijk. Twee keer klap je voor jezelf, en twee keer voor je (gewenste) partner, gevolgd door je wens).
  • Nadat je je wens hebt gemaakt buig je nog een keer.

‘Kami-sama, notice me’: het bezoek aan een Shinto-heiligdom (deel 1)

Shares

‘Kami-sama, notice me’: het bezoek aan een Shinto-heiligdom (deel 1)

Het shintoïsme (shintō 神道) is een inheemse religieuze stroming in Japan dat veel ouder is dan het boeddhisme of het confucianisme. Deze laatste twee zijn veel later uit India en China, via het Koreaanse schiereiland, naar Japan gekomen. Het wordt gezegd dat de stroming even oud is als het land zelf, maar dit is niet precies te achterhalen. Het shintoïsme draait om het geloof in natuurgoden. Het kent daarom meerdere goden. Het heeft veel weg van een georganiseerde religie, maar het is het niet: er is geen echte leer. Noch zijn er religieuze gemeenschappen of sekten. Er is ook bijna geen hiërarchie onder de goden (kami 神), en met uitzondering van een enkeling worden zij gelijkwaardig vereerd. Verering vindt plaats in een Shinto-schrijn (jinja 神社).

Jinja, taisha, jingū: what’s in a name?

Er zijn verschillende termen voor Shinto-heiligdommen. Er zijn drie algemene termen: jinja, taisha 大社 en jingū 神宮.


Jinja
is de algemene term voor een Shinto-heiligdom. Het woord wordt gebruikt als achtervoegsel achter de naam van de godheid die er wordt vereerd. Bijvoorbeeld Aso Jinja 阿蘇神社 in de prefectuur Kumamoto. Hier wordt de godheid Aso-no-Ōkami 阿蘇大神, die zich in de vulkaan Aso 阿蘇山 manifesteert, vereerd.

 

Taisha 大社 betekent letterlijk ‘grote schrijn’, en het is een relatief nieuwe term. Het is vaak groter qua oppervlakte, maar het is niet veel belangrijker. Vaak wordt het woord geplaatst achter de plaats waar de schrijn zich bevindt, bijvoorbeeld Izumo Taisha 出雲大社 in Izumo in de prefectuur Shimane, of Fushimi-Inari Taisha 伏見稲荷大社 in Inari, in de wijk Fushimi van de stad Kioto.

 

 

Jingū 神宮 zijn verbonden met het keizerlijk huis. De belangrijkste ervan is Ise Jingū 伊勢神宮. Dit complex ligt in Ise, in de prefectuur Mie. Andere bekende jingū zijn Heian Jingū 平安神宮 in Kioto en Meiji Jingū in Tokio. Ise Jingū is het belangrijkste heiligdom binnen het shintoïsme. Dit is waar de zonnegodin Amaterasu (Amaterasu-ōmikami 天照大神) zich naar verluid manifesteert. Zij wordt volgens de kronieken beschreven als de goddelijke voorouder van de Japanse keizerlijke familie. De Shinto-geestelijken die de riten verzorgen in de jingū behoren tot de Japanse keizerlijke familie.

Shintoïsme en het Japanse keizerrijk

Ise Jingū zou volgens de overlevering een spiegel van Amaterasu herbergen. Zij zou drie regalia (“heilige edele schatten”) hebben meegegeven aan haar achterkleinzoon Jinmu 神武. Deze zijn de spiegel, een zwaard en een (kroon)juweel. Jinmu zou deze hebben gebruikt om zijn legitimiteit op te eisen als rechtmatige heerser van het Japanse eiland, nadat hij uit de hemel was neergedaald. In de kronieken wordt hij beschreven als de stichter van het Japanse keizershuis.

**blogger’s note** Ik zal niet ingaan op de Japanse scheppingsmythen en de legende rondom Jinmu. Het is veel te lang en te uitgebreid om de blog hieraan te wijden. Daarnaast is het shintoïsme besmet met allerlei controverses, omdat het door hele foute Japanse politici en politieke bewegingen wordt gebruikt als een inspiratiebron voor nationalistische en racistische propaganda. Ik hoop op termijn voldoende tijd en ruimte te vinden om een degelijk en neutraal inzicht te bieden over het shintoïsme en de scheppingsmythen. Voorlopig laat ik het hier even bij. Mocht je toch interesse hebben: Boeddha’s en kami van Dr. Hendrik van der Veere (docent aan Universiteit Leiden) is een helder geschreven introductie tot de Japanse religieuze tradities.

Volgende keer: je eerste bezoek aan een Shinto-heiligdom?

In deel twee zal ik schrijven over de etiquette bij een bezoek aan een shinto-heiligdom. Tot dan!

Wat maakt een spel een Japanse Role Playing Game? (JRPG)

Shares

De gamers onder ons weten vast wel wat een Role Playing Game (RPG) is. Maar wat maakt een RPG dan een Japanse RPG of een Western RPG? (JPRG & WRPG).
Behalve het feit dat deze games uit Japan komen.
Net zoals met voedsel wat vernoemd is naar een land, hoeft deze niet per se daadwerkelijk uit dat land te komen.

De reden waarom ze het JRPG hebben genoemd is omdat de genre wordt gepopulariseerd in Japan. Anders zou elk RPG die gemaakt is buiten Japan een WRPG zijn en dat is niet zo. Gelukkig ben ik er nu om verduidelijking te geven! JRPG’s hebben een paar kenmerken die een RPG een JRPG maken:

De Protagonist 
De game draait niet om de hoofdpersonage. Deze heeft vanaf het begin al een naam gekregen en een verleden of een set karakteristieken. Meestal is het verhaal lineair en kan er dus niet zoveel meer veranderen gedurende speeltijd. De focus ligt zich meer op cijfertjes dan in character development, story en plot.


Turn-based

De naam zegt het al. Spelers nemen hun acties om de beurt. Bij bepaalde games draait het om snelheid, maar bij een turn-based game bepaald de speler zijn eigen tempo en het spel niet afhankelijk van de reactiesnelheid van de speler. Je kunt het zien als schaken bijvoorbeeld.
Onder turn-based bestaat ook weer veel verschillende varianten. Genres bestaan, zodat wij makkelijk onderscheid te kunnen maken tussen de verschillende soorten games. Ze bestaan zodat we makkelijk een game kunnen omschrijven met de bijbehorende gameplay zonder al teveel uit hoeven te leggen.

Enkele voorbeelden van JRPG’s (die ik zelf erg leuk vind), zijn:
Final Fantasy, Ni No Kuni, Kingdom Hearts & South Park

Last but not least: Er is dus groot verschil tussen WRPG’s en JRPG’s! 
Wil jij meer weten over verschillende genres in gaming? Laat het ons weten in de comments!

RED BEARD 1965 Kurosawa Mifune coverfoto

Toshirō Mifune: de laatste samoerai (deel 3)

Shares

Toshirō Mifune: de laatste samoerai (deel 3)

Ik heb in mijn vorige blog geschreven over de (Italiaanse) westernfilms van Sergio Leone, waarin het beeld van de cowboy dankzij Clint Eastwood voorgoed veranderde. Dit beeld werd geïnspireerd door Mifune’s personage genaamd Sanjūrō in de film ‘Yojinbo’ en ‘Sanjuro’. Hierin speelde Mifune een zogenaamde “anti-rōnin”, die zijn vaardigheden inzet voor het goede in plaats van het slechte. Clint Eastwoods personage in ‘A Fistful of Dollars’ is een reflectie van deze “anti-rōnin”. Hij is een anti-held: een held waarvan men dit niet zou verwachten, vanwege zijn uitstraling of zijn handelen. Hoe dan ook, Mifune heeft (onbewust) de actieheld “gemaakt” zoals wij deze nu kennen.

Het einde van een tijdperkRed Beard 1965 -1

Tussen 1947 en 1965 speelde Mifune regelmatig in films van Akira Kurosawa. In 1963 vertolkte hij de rol van een bestuurslid van een schoenenfabrikant in High And Low. Het is een misdaadfilm die gaat over afpersing, ontvoering en de zoektocht naar gerechtigheid. De film onderzoekt ook ethische dilemma’s, sociale problemen zoals het contrast tussen arm en rijk en het drugsprobleem van de jaren ’60.

In 1965 speelde Mifune de rol van ‘Red Beard’ in de gelijknamige jidaigeki. Voor deze rol moest hij zijn baard en zijn hoofdhaar lang laten groeien, en hij moest deze steeds laten onderhouden gedurende de opnames. Jammer genoeg liep de productie van de film enorme vertraging op, met als gevolg opnames die steeds meer tijd in beslag namen. Het geduld raakte op: Mifune liep veel filmcontracten mis en belandde in de schulden. Tegen de tijd dat de film eindelijk voltooid was, was hij financieel uitgeput. Na een ruzie zette Mifune een punt achter de samenwerking met Kurosawa. Hoewel deze ruzie later werd bijgelegd, werkten beide heren nooit meer samen aan een film.

Mifune gaat soloZatoichi meets Yojimbo 1970

Na de breuk met Kurosawa ging het beter met Mifune: hij speelde in veel grote producties van grote Japanse regisseurs, zoals Samurai Assassin (1966) van Kihachi Okamoto (1924-2005) en The Sword of Doom (1967) van Masaki Kobayashi (1916-1996). In 1970 vertolkte hij een op Sanjūrō geïnspireerde lijfwacht in Zato’ichi meets Yojinbo, ook van Okamoto. Hierin speelt hij tegenover Shintarō Katsu (1931-1997) die Zatō’ichi speelt: een blinde masseur en zwaardvechter. Over dit personage zijn talloze films zijn geproduceerd, met Katsu in de hoofdrol.

In de jaren ‘70 begon Mifune de aandacht te trekken van westerse filmmakers. De eerste die hem benaderde was George Lucas (geb. 1944), die erg onder de indruk was van Mifune’s acteren in Rashōmon, Seven Samurai en Yojinbo. Lucas benaderde hem voor de rol van Obi-wan Kenobi in zijn eerste Star Wars-film (Episode IV, 1977). Deze film werd geïnspireerd door The Hidden Fortress (1958) van Kurosawa, waarin ook Mifune een belangrijke rol speelt. Het verhaal wordt verteld vanuit het perspectief van twee onbelangrijke personages. In Star Wars kennen wij deze als C3PO en R2-D2. Mifune bedankte Lucas voor de eer. Als reden gaf hij aan dat hij een “sciencefiction samoerai” niet zag zitten. Het cultureel icoon van Japan zou hierdoor “imagoschade” lijden.

Mifune goes West

In mijn volgende en tevens laatste blog zal ik ingaan op Mifune’s toenemende populariteit in de Verenigde Staten, en vooral Hollywood. Hierbij gaat het vooral om Mifune’s samenwerking met westerse filmmakers. Daarnaast bespreek ik de miniserie Shogun (1980), waarvan het verhaal is gebaseerd op de eerste contacten tussen Nederland en Japan begin zeventiende eeuw.

Tot dan!

 

een-ongemakkelijke-handdruk-cover

Een Ongemakkelijke Handdruk: Japan en de VS

Shares

Een ongemakkelijke handdruk: de relatie tussen Japan en de VS

Zeer kort nadat Donald Trump president van de Verenigde Staten was geworden, ontmoetten hij en de Japanse premier Abe elkaar om de relatie tussen hun landen te bespreken. Aan het einde van het gesprek drukten zij elkaar langdurig de hand, en het filmpje daarvan zorgde voor redelijk wat hilariteit. Let vooral op Abe’s gezicht aan het eind:

Nu is de vraag: als Abe het blijkbaar zo ongemakkelijk vindt om Trump de hand te schudden (wat natuurlijk begrijpelijk is), waarom was hij dan toch één van de eerste regeringsleiders om in gesprek met Trump te gaan? Het simpele antwoord is dat Japan van de VS afhankelijk is. Maar waarom is dat, en hoe is dat zo gekomen?

Geschiedenis

Er zijn natuurlijk economische factoren. Beide landen zien de ander als een belangrijke afzetmarkt. Maar dat is niet de voornaamste reden dat Japan en de VS zo’n hechte relatie hebben.
De oorsprong ligt in de Tweede Wereldoorlog. Na de bommen op Nagasaki en Hiroshima gaf Japan zich over, en werd voor de komende zeven jaar bezet door de VS. Het land werd grondig opnieuw ingericht, en er kwam onder andere een nieuwe grondwet. Artikel 9 daarvan bepaalt dat Japan geen eigen leger meer mag hebben. Men wilde voorkomen dat Japan ooit nog oorlogszuchtige ambities zou krijgen. Om het land toch te kunnen verdedigen in geval van nood is er wel een Self Defense Force, maar voor het grootste deel wordt Japan beschermd door het Amerikaanse leger. Er is bijvoorbeeld een grote militaire basis op Okinawa.

Strategie

Voor de VS was het ook van groot strategisch belang om Japan als bondgenoot te hebben. Tijdens de Koude Oorlog was Japan de buffer tussen het communistische China en Rusland aan de ene kant van de Pacifische Oceaan, en de VS aan de andere kant. Tegenwoordig is het eerder andersom. De Japanse betrekkingen met Zuid-Korea en China willen nog wel eens wankelen, met disputen over eilandjes, herdenkingen van oorlogsmisdadigers of vervalste geschiedenisboeken. Het bondgenootschap met de VS geeft Japan in dat soort conflicten een geruststellende steun in de rug.

Noord-Korea
een-ongemakkelijke-handdruk-1

Daarnaast is er natuurlijk Noord Korea, dat letterlijk naast Japan ligt en steeds gevaarlijker lijkt te worden. Kim Jong Un’s laatst geteste nucleaire raket kwam tot ongeveer halverwege de zee tussen Noord Korea en Japan. Het is dus begrijpelijk dat Japan zich zorgen maakt. Als reactie op deze raketproef zei Trump: “I just want everybody to understand and fully know that the United States of America stands behind Japan, its great ally, 100%.”

Ondanks dat er stemmen opgaan om artikel 9 te herzien, is het onwaarschijnlijk dat Japan snel weer een sterk leger zal hebben. Mocht het dus tot een echt conflict komen met één van de buurlanden, dan zal Japan vrijwel volledig afhankelijk zijn van de VS. Bovendien staat de VS zelf ook op gespannen voet met China, en ziet de militaire bases in Japan als strategische uitvalpunten om snel heel Oost-Azië te kunnen bereiken. Als je dit in gedachten houdt is het opeens veel begrijpelijker waarom Trump en Abe, die op het eerste gezicht volkomen verschillend lijken, toch vriendschappelijk een potje golfen.
een-ongemakkelijke handdruk-2

Toshiro mifune deel 2 cover

Toshirō Mifune: de laatste samoerai (deel 2)

Shares

Toshirō Mifune: de laatste samoerai (deel 2)

In mijn vorige blog schreef ik over de ‘jidaigeki’, de historische periodefilm. Daarnaast besprak ik de veranderde maatschappelijke situatie na de Tweede Wereldoorlog. Japan veranderde van een militaire dictatuur naar een constitutionele monarchie. De Japanse filmindustrie veranderde mee gedurende deze tijd. Hoewel het genre van jidaigeki eerst onderhevig was aan het censuurbeleid van de Amerikaanse bezetting (1945-1952), kwam er geleidelijk meer bewegingsruimte om het genre nieuw leven in te blazen. Na 1950, en vooral na het einde van de bezetting kwam de productie van de jidaigeki op volle gang. Dit was het ‘gouden tijdperk’ van de Japanse cinema, en voor Toshirō Mifune was dit moment beslissend voor zijn gehele filmcarrière.

Mifune begon zijn acteercarrière in de gendaigeki of “hedendaagse” film. Hij had een kleine rol als een lage samoerai in Life of Oharu (1952) van Kenji Mizoguchi (1898-1956), maar dit trok nog weinig aandacht. Hij werd pas “die ene samoerai” toen hij internationaal doorbrak in de klassieker Seven Samurai (1954). Zijn meest gedenkwaardige rol was echter die van Miyamoto Musashi (1584-1645) in de zogenaamde Samurai Trilogy (1954-1956) van Hiroshi Inagaki (1905-1980). In Throne of Blood (1957) laat Mifune zich van zijn meest dramatische kant zien.

Sanjūrō, de Japanse “cowboy”toshiro mifune deel 2-2

Eerder schreef ik over Kurosawa’s komische jidaigeki. Dit was een parodie op het oorspronkelijke genre. Voor de film Yojinbo (1961) werd Mifune gecast als Sanjūrō, een uiterst eigenzinnige rōnin die in eerste instantie niets moet hebben van andere mensen. Uiteindelijk zal hij toch bijdraaien om hen te redden.

Rōnin

Rōnin, de samoerai zonder meester (letterlijk “zwevend persoon”), waren in de ogen van de samoerai “eerloze” samoerai. Zij waren lager in aanzien dan zelfs de laagste samoerai. In plaats van seppuku of rituele zelfmoord te plegen, kozen zij ervoor om “vuil” werk te doen om zichzelf te kunnen onderhouden. In de meeste gevallen kleefde er bloed aan hun handen. Vanwege hun superieure vaardigheden in de zwaardvechtkunst werden zij als yōjinbō (lijfwacht) ingehuurd door machtige yakuza, die regelmatig hun tegenstanders en vijanden lieten omleggen.

De anti-rōnin

In Yojinbo is Sanjūrō de anti-rōnin: hij vecht tégen de yakuza. Het vervolg Sanjuro (1962) is veel luchtiger, waarin de humor meer naar voren komt. In deze film moet Sanjūrō een groepje onervaren samoerai en twee vrouwen uit hun clan beschermen tegen corrupte samoerai. Dit gaat moeizaam, als de vrouwen hem steeds belachelijk maken, en de onervaren samoerai hunzelf steeds in gevaar brengen.

Mifune als rolmodel voor Clint EastwoodToshiro mifune deel 2-1

Yojinbo was voor Sergio Leone (1929-1989) het model voor zijn eerste film uit de zogenaamde Dollars-films, A Fistful of Dollars (1964), met daarin Clint Eastwood in de hoofdrol. Het is een bijna exacte kopie van Yojinbo, en het verhaal speelt zich af in het Amerikaanse wilde westen. Eastwoods personage vertoont veel gelijkenissen met Sanjūrō: hij is eenling, hij is zeer bedreven met zijn wapen en bemoeit zich aanvankelijk met zijn eigen zaken. Leone pleegde plagiaat met de film, maar na een rechtszaak werd erkend dat de Toho Studios de auteursrechten bezaten. Ondanks dit alles werd A Fistful of Dollars een cultfilm, en Clint Eastwood een cultfiguur. Hij werd de typerende Hollywood-(actie)held. Maar aan wie is deze cultstatus toch te danken?

In mijn volgende blog: de breuk met Kurosawa (1965) en uitwisselingen met westerse filmmakers.

toshiro mifune - omslag

Toshirō Mifune: de laatste samoerai (deel 1)

Shares

Toshirō Mifune: de laatste samoerai (deel 1)toshiro mifune -2

In februari dit jaar ging de bio-documentaire ‘Mifune: The Last Samurai’ in Nederland in première. De documentaire vertelt over het leven van Japans meest legendarische acteur, Toshirō Mifune (1920-1997). Het is twintig jaar geleden dat de charismatische acteur overleed. De documentaire is een eerbetoon aan zijn leven en werk, gezien hij tot op heden veel mensen wereldwijd – acteurs en regisseurs – heeft geïnspireerd. Als eerbetoon aan zijn geweldige persoon zal ik een reeks blogs aan hem wijden.

Mifune en Kurosawa

Toshirō Mifune en Akira Kurosawa (1908-1998) zijn twee namen die iedere filmliefhebber hoort te kennen. Bijna iedereen kent Akira Kurosawa van historische periodefilms (jidaigeki) als Rashōmon (1950), Seven Samurai (1954) en Ran (1985). Maar hij regisseerde ook ‘hedendaagse’ films (gendaigeki) zoals Stray Dog (1948), Scandal (1950), The Idiot (1951), en High and Low (1963) om een aantal te noemen. Mifune speelde regelmatig in Kurosawa’s naoorlogse films. In de genoemde films speelde hij een onervaren rechercheur, een kunstenaar, een rijke playboy of een rijke zakenman die wordt afgeperst. Mifune was een zeer veelzijdige acteur, maar iedereen kent hem als de samoerai. Na de film Seven Samurai (1954) was dit beeld niet meer weg te denken.

De samoeraifilm

De jidaigeki is een genre die tijdens de Shōwa-periode (1925-1988) erg populair was, met name tijdens de vroege Shōwa-periode tot en met 1945. Dit was een periode van nationalisme, kolonialisme en oorlog. De jidaigeki versterkte het militarisme vanwege het verheerlijken van de samoerai – de historische Japanse krijgersklasse. Gedurende de Amerikaanse bezetting na de oorlog (1945-1952) kwam er een tijdelijk verbod op de genre, omdat deze werd gezien als oorlogspropaganda.

Tijdens de Amerikaanse bezetting werd de jidaigeki onder curatele gesteld. De Amerikaanse censuur legde een verbod op de jidaigeki uit de vroege Shōwa, en eiste van filmmakers dat zij nog alleen films maakten die nadruk legden op democratie en verdraagzaamheid. Dit was het voornaamste doel van de bezetting: om van Japan een vredig en democratisch land te maken. De naoorlogse jidaigeki mocht onder andere geen geweld of andere ondemocratische elementen vertonen. Geweld was alleen toegestaan wanneer dit een goede aanleiding had, zoals een strijd voor vrijheid en gerechtigheid. De Amerikaanse filmcensuur hield de Japanse filmindustrie daarom nauwlettend in de gaten.

Pas in 1950 werden de censuurregels versoepeld, waarna de productie van de chanbara eiga of “zwaardvechtfilms” – een subgenre van de jidaigeki – voorzichtig op gang kwam. Pas na de bezetting ontstond er een sterke toename in de productie van dit soort films.

Mifune als samoeraitoshiro mifune -1

Mifune staat vooral bekend om zijn rollen als samoerai. Zijn verschijning, charisma en ongeëvenaarde uitdrukkingsvermogen maakten hem de ideale acteur om dit culturele icoon te vertolken. Hij speelde vaak temperamentvolle samoerai, maar in latere films speelde hij hogere samoerai die uitstraalden in autoriteit en wijsheid. Wat Mifune onderscheidde van andere acteurs binnen de genre was zijn lage, intimiderende stem en zijn zelfspot. Dit was de aanleiding voor Akira Kurosawa om komische jidaigeki te maken. De films Yojinbo (1961) en Sanjuro (1962) zijn hier voorbeelden van. De films zijn een parodie op de bestaande jidaigeki, en het hoofdpersonage Sanjūrō – gespeeld door Mifune – bedrijft de spot met de samoerai als klasse.

In mijn volgende blog zal ik verder ingaan op de film Yojinbo en het personage Sanjūrō, en waarom de film en personage belangrijk zo belangrijk is geweest voor de (westerse) cinema.

Stay tuned!

Japanse-filosofie-Deel-1-cover

Japanse Filosofie – Deel 1

Shares

Japanse Filosofie – Deel 1

Japanse filosofie is historisch gezien een fusie van verschillende Japanse elementen.

  • Shinto
  • Zen
  • Boeddhisme

En verschillende vreemde elementen, zoals die uit onze eigen westerse filosofische tradities.
Eerst moeten we het er natuurlijk even over hebben waar deze invloed precies begon en waar deze vandaan kwam, voordat we zelf helemaal filosofisch gaan doen over het leven.

HerkomstJapanse-filosofie-Deel-1-1

Ongeveer 200 jaar lang, van 1642 tot 1853, zijn de grenzen van Japan afgesloten geweest om het land te beschermen tegen invloed van buiten. De shogun die had het voor het zeggen in het land en wilde dit graag zo houden. Om een verstoring van deze greep op het land te voorkomen uit het buitenland sloten ze de grenzen. En bijna alle handel met de buitenwereld werd verboden op een aantal kleine uitgekozen gebieden na. In 1868 werd de macht gegrepen door een revolutionaire groep, deze groep wilde de keizer weer terug in het midden van de macht. Na deze overname ging het land een extreem snelle economische en militaire groei tegemoet. Kort samengevat, groeide Japan in een korte tijd uit tot een wereldmacht.

Invloed genoeg

Nu we het kort gehad hebben over waar Japan precies mee te maken heeft gehad de afgelopen paar eeuwen, kunnen we het hebben over de verschillende soorten prikkels waar ze opeens mee te maken kregen. Ze kregen namelijk te maken met verschillende culturen en kijken op de wereld die ze al in geen 200 jaar gezien of gehoord hebben.
Om een paar te noemen: Groot Brittannië, Duitsland, Frankrijk, Amerika en Rusland. Verder kregen ze te maken met een groot deel van Europa en de andere wereldmachten.

De kijk van Japan op de wereld was dus dan ook erg aan het veranderen en een goed voorbeeld hiervan is de eerste en tweede wereld oorlog. Tijdens de eerste wereld oorlog verklaard Japan, Duitsland, gelijk de oorlog. Tijdens de tweede wereld oorlog sloten ze juist een verdrag met ze. Ook wel het ‘Driemogendhedenpact’ genoemd.

Grootheden van het heden

De twintigste eeuw kent een paar van de grootste hedendaagse filosofen in Japan.

  • Kitaro Nishida
  • Tetsuro Watsuji
  • Hajime Tanabe

Kitaro Nishida word gezien als de belangrijkste en invloedrijkst Japanse filosoof van de twintigste eeuw. Zijn manier van denken word ook wel de ‘school van Kyoto’ genoemd. Nishida’s originele en creatieve filosofie integreerde zowel Zen als westerse filosofie en was ook bedoeld om Oost en West nader tot elkaar te brengen. Volgende keer zullen we dieper ingaan op de denkwijze van Kitaro Nishida. We zullen samen de denkwijze van de ‘School van Kyoto’ leren kennen en er over discussiëren.

心に感謝を持ちながら一日を過ごします。